Phobos-Grunt

Phobos-Grunt

Nazwa: Phobos-Grunt
Inne nazwy: Phobos-Soil, Fobos-Grunt
Data startu: 8 listopada 2011
Masa: 13 505 kg
Rakieta nośna: Zenit-2SB
Koszt: ~ 163 mln USD

Cel misji

Phobos-Grunt była rosyjską misją bezzałogową, której głównym celem miało być wylądowanie na powierzchni Fobosa (jednego z księżyców Marsa), pobranie próbek gruntu i powrót z nimi na Ziemię. Dodatkowo lądownik miał wykonać pomiary in situ gruntu Fobosa, przeprowadzić badania atmosfery Marsa, burz pyłowych oraz jego środowiska radiacyjnego. Po udanym starcie z Ziemi, nie doszło jednak do dwukrotnego odpalenia silnika rakietowego stopnia podróżnego Fregat-SB i sonda pozostała na niskiej orbicie ziemskiej. Pomimo licznych prób nie zdołano nawiązać łączności z Phobos-Grunt i próbnik uległ zniszczeniu w atmosferze ziemskiej.

Budowa sondy

Sonda Phobos-Grunt składała się z trzech głównych części: pojazdu powrotnego, lądownika oraz głównego systemu napędowego.

Pojazd powrotny (VA) wyposażony był w system zasilania (baterie słoneczne o powierzchni 1,64 m², akumulator), system komunikacyjny (x-pasmowy, prędkość transmisji 8 b/s), system nawigacyjny (kamera nawigacji gwiezdnej, czujniki pozycji Słońca, jednostka inercyjna) oraz system napędowy i orientacji przestrzennej (cztery zbiorniki sferyczne z 189 kg paliwa dla silnika o ciągu 131 N oraz dwa cylindryczne zbiorniki ze sprężonym azotem dla silniczków orientacji o ciągu 0,8 N). Łączna masa pojazdu powrotnego wynosiła 296 kg, a jedynym jego zadaniem było sprowadzenie 7,5-kilogramowej kapsuły powrotnej (z około 200 gramową próbką gruntu Fobosa) z powrotem na Ziemię.

Lądownik (PM) wyposażony był w system zasilania (dwie baterie słoneczne o powierzchni 10 m², akumulator), system komunikacyjny (x-pasmowy, prędkość transmisji 4 b/s oraz 16 kb/s), system nawigacyjny (kamera nawigacji gwiezdnej, czujniki pozycji Słońca, jednostka inercyjna), system napędowy i orientacji przestrzennej (cztery zbiorniki sferyczne z 870 kg paliwa). Łączna masa lądownika wynosiła 1560 kg. Zadaniem lądownika było odpowiednie skorygowanie orbity marsjańskiej, wylądowanie na powierzchni Fobosa, przeprowadzenie badań naukowych oraz pobranie próbek gruntu.

Główny system napędowy (MDU) skonstruowany został na bazie zmodyfikowanego stopnia Fregat. Stopień Fregat został wyposażony w sześć zbiorników, z czego cztery zbiorniki zajmowało paliwo (czterotlenek azotu oraz niesymetryczna dimetylohydrazyna), natomiast w dwóch pozostałych umieszczono awionikę systemu napędowego. Każdy ze zbiorników paliwa został wyposażony również w dwa zbiorniki kuliste, dzięki czemu znacznie wzrosła ilość paliwa (do 7050 kg). Dodatkowo do jednostki MDU dołączono odrzucany zbiornik zewnętrzny z 3050 kilogramami paliwa. System napędowy został wyposażony w silnik S5.92 o ciągu 19,6 kN. Łączna masa MDU (łącznie ze zbiornikiem zewnętrznym) wynosiła 11 375 kg. Głównymi zadaniami tej jednostki miało być umieszczenie sondy na trajektorii marsjańskiej, wykonywanie korekt trajektorii oraz przeprowadzenie manewru wejścia na orbitę marsjańską.

Pomiędzy MDU a lądownikiem znajdowała się jeszcze specjalna kratownica, wewnątrz której umieszczony był chiński orbiter Yinghou-1.

Instrumenty naukowe

Lądownik był wyposażony w osiemnaście instrumentów naukowych o łącznej wadze 49,4 kg.

  • Gas-Chromatograph package - zestaw składał się z trzech osobnych instrumentów: TDA (Thermal Differential Analyzer),KhMS (Gas-Chromatograph) i MAL (Mass-Spectrometer)
  • MIMOS (Mossbauer Spectrometer)
  • FOGS (Gamma spectrometer)
  • HEND (Neutron Spectrometer)
  • AOST (Infrared Spectrometer)
  • LASMA (Laser time-of-flight Spectrometer)
  • MANAGA (Secondary Ions Mass Spectrometer)
  • TERMOFOB (Thermo-Detector) - instrument powstał przy współpracy z naukowcami z Polski
  • LPR (Long-wave Planetary Radar)
  • SEISMO (Seismometer)
  • GRAS (Gravimeter)
  • PAN/STEREO-CAM
  • MICROMEGA
  • METEOR (Dust counter)
  • FPMS, DI (Plasma experiment)
  • LIBRATION (Star sensor)
  • USO (Ultra-stable oscillator)
  • TSNN (TV system for navigation and guidance)

Historia
  • 26 marca 2007 roku - Rosja i Chiny podpisały porozumienie w sprawie wysłania chińskiej sondy Yinghou-1 na pokładzie rosyjskiego lądownika Phobos-Grunt w 2009 roku.
  • 6 sierpnia 2009 roku - pierwsza chińska sonda międzyplanetarna Yinghuo-1 została przetransportowana do Rosji w celu jej integracji z sondą Phobos-Grunt.
  • 21 września 2009 roku - ogłoszono decyzję o przesunięciu startu z roku 2009 na rok 2011.
  • 17 października 2011 roku - na pokładzie samolotu transportowego An-124 Rusłan sonda została przetransportowana z Moskwy do kosmodromu Bajkonur.
  • 6 listopada 2011 roku - rakieta nośna Zenit-2SB z sondami Phobos-Grunt i Yinghou-1 została przetransportowana lawetą kolejową na platformę startową LC-45/1 kosmodromu Bajkonur.
  • 8 listopada 2011 roku - o godzinie 20:16:02,871 czasu uniwersalnego z platformy LC-45/1 kosmodromu Bajkonur wystartowała rakieta nośna Zenit-2SB z sondą Phobos-Grunt oraz orbiterem Yinghou-1 na pokładzie. Niestety po wstępnej satelizacji (apogeum 334 km, perygeum 201 km, nachylenie płaszczyzny orbity 51,4°) nie doszło do dwukrotnego odpalenia silnika modułu napędowego i sonda pozostała na orbicie ziemskiej.
  • 22 listopada 2011 roku - o godzinie 20:25 czasu uniwersalnego stacja śledzenia ESA w Perth odebrała sygnały z sondy.
  • 23/24 listopada 2011 roku - stacja śledzenia w Perth dwukrotnie nawiązała łączność z próbnikiem.
  • 2 grudnia 2011 roku - kontrolerzy Europejskiej Agencji Kosmicznej zakończyli próby nawiązania łączności z sondą Phobos-Grunt.
  • 10 grudnia 2011 roku - kontrolerzy Roscosmos oficjalnie zakończyli próby nawiązania łączności z sondą Phobos-Grunt.
  • 15 stycznia 2012 roku - około godziny 17:45 czasu uniwersalnego sonda Phobos-Grunt weszła w atmosferę ziemską i uległa zniszczeniu. Wydarzenie to miało miejsce nad Pacyfikiem, około 1250 kilometrów na zachód od chilijskiej wyspy Wellington.
  • 31 stycznia 2011 roku - opublikowano raport rosyjskiej komisji badającej przyczyny niepowodzenia misji Phobos-Grunt. Za główną przyczynę uznano błędy w oprogramowaniu, które doprowadziły do zresetowania się zarówno głównego jak i zapasowego komputera sondy.
Linki zewnętrzne

[1] Phobos-Grunt details - Informacje o misji sondy na stronie NSSDCA.
[2] Phobos-Soil mission summary - Informacje o misji sondy na stronie ESA.
[3] Phobos-Grunt - Destination Mars moon Phobos - Informacje o misji sondy na stronie CNES.

Wyszukaj

Znajdziesz mnie tu...

Misje sond kosmicznych na YouTubeMisje sond kosmicznych na InstagramieMisje sond kosmicznych na FacebookuMisje sond kosmicznych na TwitterzeMisje sond kosmicznych na Google+